ไข้เลือดออก ไข้ลงแล้วอย่าเพิ่งวางใจ !! รู้ทัน 7 สัญญาณอันตราย และยาที่ห้ามซื้อกินเอง

ไข้เลือดออก (Dengue) เกิดจากไวรัสเดงกี (Dengue virus) ที่แพร่โดยยุงลาย

ตอนแรกเป็นแค่ไข้สูง แต่ ช่วงที่อันตรายที่สุดมักมาตอน “ไข้ลง” องค์การอนามัยโลก (WHO) ประเมินว่าราวครึ่งหนึ่งของประชากรโลกเสี่ยงติดโรคนี้ และมีผู้ติดเชื้อราว 100–400 ล้านรายต่อปี

สำหรับประเทศไทย กรมควบคุมโรครายงานว่า ตั้งแต่ 1 มกราคมถึง 22 กรกฎาคม 2569 มีผู้ป่วยสะสม 16,094 ราย เสียชีวิต 26 ราย ส่วนใหญ่เป็นเด็กวัยเรียนอายุ 10–19 ปี แต่อัตราป่วยตายสูงสุดในกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไป และ 40–49 ปี

ติดจากอะไร และติดต่อกันหรือไม่

• ติดจาก ยุงลายตัวเมียที่มีเชื้อกัด โดยเฉพาะยุงลายบ้าน (Aedes aegypti)
• ยุงลายกัดตอนกลางวัน ไม่ใช่เฉพาะกลางคืน
• โรคไม่ได้ติดต่อจากคนสู่คนโดยตรงในชีวิตประจำวัน แต่ถ้าผู้ป่วยถูกยุงกัด ยุงตัวนั้นอาจไปแพร่เชื้อให้คนอื่นต่อได้ กรมควบคุมโรคจึงแนะนำให้ผู้ป่วยทายากันยุง เพื่อไม่ให้แพร่เชื้อให้คนในบ้านและชุมชน
• เชื้อมี 4 สายพันธุ์ การติดเชื้อครั้งที่สองมีความเสี่ยงที่จะรุนแรงกว่าครั้งแรก

อาการ สังเกตให้ทัน

• ไข้สูงเฉียบพลัน (อาจสูงถึง 40 องศา)
• ปวดศีรษะมาก ปวดหลังลูกตา ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและข้อ
• คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ปวดท้อง
• อาจมีผื่นแดง
• มักไม่มีน้ำมูกหรือไอเหมือนไข้หวัด

อาการมักเริ่มประมาณ 4–10 วันหลังถูกยุงกัด และไข้มักอยู่ 2–7 วัน ส่วนใหญ่หายภายใน 1–2 สัปดาห์ แต่อาจเพลียต่อได้อีกหลายสัปดาห์

โรคแบ่งเป็น 3 ระยะ ซึ่งสำคัญมากที่ต้องรู้

7 สัญญาณที่ห้ามรอดูอาการ รีบไปโรงพยาบาลทันที

WHO ระบุว่าสัญญาณทางร่างกายในข้อ 2–7 มักปรากฏ หลังไข้ลดลงแล้ว และผู้ที่มีสัญญาณเหล่านี้ควรไปพบแพทย์ทันที ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงเสียชีวิตตามข้อมูลกรมควบคุมโรค ได้แก่ ภาวะอ้วน โรคประจำตัว การไปรักษาล่าช้า และการได้รับยากลุ่ม NSAIDs

ยาที่ใช้ได้ และยาที่ห้ามซื้อกินเอง

ยังไม่มียาฆ่าเชื้อเดงกีโดยเฉพาะ การรักษาคือประคับประคองตามอาการ พักผ่อนและดื่มน้ำมากๆ

• ยาลดไข้ที่ใช้ได้คือพาราเซตามอล (paracetamol) ใช้ตามขนาดที่เหมาะสม ถ้าไม่แน่ใจขนาดยา ถามเภสัชกรได้
• ห้ามใช้ยากลุ่ม NSAIDs เช่น แอสไพริน ไอบูโพรเฟน ไดโคลฟีแนก และยาชุด เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก และกรมควบคุมโรคระบุว่าอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงถึงเสียชีวิตได้
• ถ้ามีไข้สูงและสงสัยไข้เลือดออก อย่าซื้อยาแก้ปวดลดไข้กินเอง ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจและรับคำแนะนำ

ป้องกันได้ ตั้งแต่ที่บ้าน

ป้องกันยุงกัด

• สวมเสื้อผ้าที่ปกปิดผิวให้มากที่สุด
• ทายากันยุง (WHO ระบุสารที่ใช้ได้ เช่น DEET, Picaridin, IR3535)
• นอนในมุ้ง ติดมุ้งลวดที่ประตูหน้าต่าง แม้นอนกลางวัน เพราะยุงลายกัดตอนกลางวัน

กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย

• ปิดฝาภาชนะเก็บน้ำให้มิดชิด และเปลี่ยนน้ำหรือล้างภาชนะเก็บน้ำทุกสัปดาห์
• คว่ำภาชนะที่ไม่ใช้ และกำจัดขยะรอบบ้านที่อาจมีน้ำขัง
• ใส่ทรายอะเบทในภาชนะที่เก็บน้ำ
• ปฏิบัติตาม “3 เก็บ” คือ เก็บบ้านให้โปร่ง เก็บขยะเศษภาชนะ และเก็บน้ำให้มิดชิด

วัคซีนไข้เลือดออก

มีวัคซีนไข้เลือดออกที่ได้รับอนุมัติในบางประเทศ แต่เงื่อนไขการใช้ต่างกันและข้อมูลแต่ละแหล่งไม่ตรงกันทั้งหมด

• WHO ระบุว่าวัคซีน QDenga แนะนำเฉพาะผู้ที่อายุ 6–16 ปีในพื้นที่ที่มีการระบาดสูง
• US FDA ระบุว่า Dengvaxia ใช้ในผู้ที่อายุ 6–16 ปีที่มีผลตรวจทางห้องปฏิบัติการยืนยันว่าเคยติดเชื้อเดงกีมาก่อน และอาศัยในพื้นที่ระบาดเท่านั้น
• รามาธิบดีระบุว่ามีวัคซีนสำหรับผู้ที่อายุ 4 ปีขึ้นไป ควรปรึกษาแพทย์ก่อนฉีด

วัคซีนไม่ได้ป้องกันได้ 100% ยังต้องป้องกันยุงกัดและกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ต่อไป และควรปรึกษาแพทย์ว่าเหมาะกับตัวเองหรือคนในบ้านหรือไม่

จำแค่ 3 ข้อนี้ก็พอ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจรักษาของแพทย์

← บทความสุขภาพทั้งหมด