ไข้หวัดใหญ่ ไม่ใช่หวัดเล็ก !! รู้ทัน 6 สัญญาณที่ห้ามรอดูอาการ และใครควรฉีดวัคซีน

8 ตุลาคม 2569

ไข้หวัดใหญ่ คือโรคติดเชื้อทางเดินหายใจที่เกิดจากไวรัสอินฟลูเอนซา (Influenza) ชนิด A และ B ที่พบบ่อย

อาการในตอนแรกอาจดูเหมือนเป็นไข้หวัดธรรมดา แต่ในบางคนอาจลุกลามจนทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบได้ องค์การอนามัยโลก (WHO) ประเมินว่าทั่วโลกมีผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาลราว 1,000 ล้านรายต่อปี ในจำนวนนี้ 3–5 ล้านรายป่วยรุนแรง และมีผู้เสียชีวิตจากโรคทางเดินหายใจที่เกี่ยวข้องกับไข้หวัดใหญ่ราว 290,000–650,000 รายต่อปี

หวัดธรรมดา หรือไข้หวัดใหญ่ ต่างกันตรงไหน

ทั้งสองโรคเกิดจากไวรัส ไม่ใช่แบคทีเรีย อาการช่วงแรกจึงคล้ายกันมาก แยกออกได้ยาก แต่โดยทั่วไปไข้หวัดใหญ่จะเริ่มเร็วและหนักกว่า

	หวัดธรรมดา	ไข้หวัดใหญ่	ภูมิแพ้อากาศ
สาเหตุ	ไวรัสหลายชนิด (พบบ่อยคือไรโนไวรัส)	ไวรัสอินฟลูเอนซา A และ B	ไม่ใช่การติดเชื้อ เกิดจากภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้น
ไข้	ต่ำหรือไม่มี	สูง	ไม่มี
ร่างกาย	ปวดศีรษะได้บ้าง	ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตัว อ่อนเพลียมาก	คันตา น้ำตาไหลได้
จมูก	คัดจมูก น้ำมูกใส จาม	พบได้บ้าง	คัดจมูก คันจมูก จาม น้ำมูกใส

ติดกันง่ายแค่ไหน

ทางละออง จากการไอหรือจามของผู้ป่วย
ทางมือและสิ่งของ สัมผัสสิ่งที่มีเชื้อแล้วมาจับตา จมูก หรือปาก

อาการมักเริ่มภายใน 1–4 วันหลังติดเชื้อ ส่วนใหญ่ราว 2 วัน และผู้ป่วยแพร่เชื้อได้ตั้งแต่ 1 วันก่อนมีอาการไปจนถึงประมาณ 5–7 วัน โรคแพร่เร็วในที่ที่คนอยู่รวมกัน เช่น โรงเรียน

อาการที่ควรสังเกต

ไข้สูงขึ้นอย่างรวดเร็ว บางรายอาจสูงถึง 39–40 องศา
ไอ (มักไอแห้ง) เจ็บคอ น้ำมูกไหล
ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและข้อ หนาวสั่น อ่อนเพลียมาก
บางครั้งคลื่นไส้ อาเจียน

อาการมักอยู่ราว 1 สัปดาห์ แต่อาการไออาจเรื้อรังต่อได้ 2 สัปดาห์หรือนานกว่านั้น

ปัจจุบันตามร้านขายยามีชุดตรวจเบื้องต้น (test kit) จำหน่าย สอบถามเภสัชกรได้ว่ามีชุดตรวจแบบใด เหมาะกับอาการแบบไหน และอ่านผลอย่างไร ผลตรวจเป็นเพียงข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยของแพทย์ และถ้ามีสัญญาณอันตรายตามด้านล่าง ไม่ต้องรอตรวจ ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที

ใครเสี่ยงป่วยหนัก

WHO ระบุกลุ่มที่เสี่ยงป่วยรุนแรง ได้แก่ หญิงตั้งครรภ์ เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคประจำตัวเรื้อรัง และผู้ที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง

กรมควบคุมโรคแนะนำให้ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นพิเศษในกลุ่มต่อไปนี้ (เกณฑ์อาจปรับในแต่ละปี)

หญิงตั้งครรภ์ อายุครรภ์ 4 เดือนขึ้นไป
เด็กอายุ 6 เดือนถึง 2 ปี
ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป
ผู้ที่มีโรคเรื้อรัง ได้แก่ ปอดอุดกั้นเรื้อรัง หอบหืด โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง ไตวาย มะเร็งที่กำลังได้รับเคมีบำบัด และเบาหวาน
ผู้ที่เป็นโรคธาลัสซีเมียหรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง
ผู้ที่เป็นโรคอ้วน
ผู้พิการทางสมองที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้

6 สัญญาณที่ห้ามรอดูอาการ รีบไปโรงพยาบาล

หอบเหนื่อย หายใจเร็วหรือหายใจลำบาก
ซึมลง หรืองอแงมากผิดปกติ
อาเจียนรุนแรง
ปัสสาวะน้อยลง
อาการดีขึ้นแล้ว แต่ไข้และไอกลับมาหนักขึ้น
อาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลง โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว

เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี (โดยเฉพาะต่ำกว่า 2 ปี) หรือเด็กที่มีโรคประจำตัว ควรพาไปพบแพทย์ทันทีเมื่อสงสัยว่าเป็นไข้หวัดใหญ่ ไม่ต้องรอให้เข้าข่ายสัญญาณข้างบน

ดูแลตัวเองและใช้ยาอย่างไร

ผู้ป่วยส่วนใหญ่หายได้เอง การดูแลคือพักผ่อนมากๆ ดื่มน้ำบ่อยๆ และบรรเทาอาการ เช่น ไข้ ส่วนผู้ที่ป่วยควรพักรักษาตัวที่บ้านราว 3–7 วันหรือจนกว่าจะหายเป็นปกติ เพื่อไม่แพร่เชื้อให้คนอื่น

เรื่องยา ที่เภสัชกรอยากให้รู้

ยาปฏิชีวนะไม่ช่วย เพราะไข้หวัดใหญ่เกิดจากไวรัส ไม่ใช่แบคทีเรีย
ยาลดไข้ที่ใช้ได้คือพาราเซตามอล ถ้าไม่แน่ใจขนาดยา โดยเฉพาะในเด็ก ถามเภสัชกรได้
ยาลดไข้กลุ่ม NSAIDs เช่น แอสไพรินและไอบูโพรเฟน คณะเภสัชศาสตร์ มหิดล แนะนำให้ใช้ต่อเมื่อแพทย์วินิจฉัยแล้วเท่านั้น เพราะอาการบางส่วนของไข้หวัดใหญ่คล้ายไข้เลือดออก และยากลุ่มนี้อาจทำให้ไข้เลือดออกแย่ลง
ยาต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่ เช่น oseltamivir (Tamiflu) มีให้ใช้ในผู้ที่แพทย์เห็นว่าจำเป็น US FDA ระบุว่ายาต้านไวรัสให้ประโยชน์มากที่สุดเมื่อเริ่มใช้ภายใน 48 ชั่วโมงหลังเริ่มมีอาการ และ WHO แนะนำให้เริ่มโดยเร็วในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงหรืออาการรุนแรง ยานี้ ไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนวัคซีน และไม่ควรซื้อใช้เอง

ป้องกันได้ ตั้งแต่วันนี้

นิสัยง่ายๆ

ล้างมือด้วยน้ำและสบู่ หรือเจลแอลกอฮอล์บ่อยๆ
ไอจามปิดปากและจมูกด้วยทิชชู่ แล้วทิ้งทันที
หลีกเลี่ยงการจับตา จมูก ปาก
ใส่หน้ากากอนามัยเมื่ออยู่ในที่แออัด
ป่วยแล้วอยู่บ้าน ไม่ไปโรงเรียนหรือที่ทำงาน และหลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้ป่วย
ทำความสะอาดของเล่นและของใช้ที่เด็กจับบ่อย

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ ฉีดทุกปี

WHO ระบุว่าการฉีดวัคซีนเป็นวิธีป้องกันที่ดีที่สุด และ US FDA ระบุว่าการฉีดวัคซีนทุกปีเป็นวิธีหลักในการป้องกันและควบคุมโรค
ควรฉีดทุกปี เพราะสายพันธุ์ที่ระบาดเปลี่ยนไปทุกปี และภูมิคุ้มกันจากวัคซีนลดลงภายใน 6–12 เดือน
ภูมิคุ้มกันใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์หลังฉีดจึงจะขึ้นเต็มที่ จึงควรฉีดก่อนช่วงระบาด
วัคซีนไม่ทำให้เป็นไข้หวัดใหญ่ ผู้ที่ฉีดแล้วยังป่วยได้ แต่ข้อมูลระบุว่าวัคซีนช่วยลดความรุนแรงของโรค
การฉีดในหญิงตั้งครรภ์ช่วยปกป้องทารกตั้งแต่อยู่ในครรภ์จนถึงช่วง 2–3 เดือนแรกหลังคลอด
ก่อนฉีด ควรแจ้งเจ้าหน้าที่เรื่องโรคประจำตัว ประวัติการแพ้ยาหรือวัคซีน และอาการป่วยในวันที่ไปฉีด
กลุ่มเสี่ยงบางกลุ่มอาจมีสิทธิฉีดฟรีที่สถานพยาบาลของรัฐที่ร่วมโครงการ ตามเกณฑ์ที่กรมควบคุมโรคประกาศในแต่ละปี สอบถามสถานพยาบาลใกล้บ้านหรือสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422

ชนิดของวัคซีน (3 หรือ 4 สายพันธุ์ ชนิดฉีดหรือพ่นจมูก) และกลุ่มอายุที่ฉีดได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรว่าเหมาะกับตัวเราหรือคนในบ้านอย่างไร

จำแค่ 3 ข้อนี้ก็พอ

ไข้หวัดใหญ่อาจดูเหมือนหวัดแรง แต่บางคนป่วยหนักได้ จำไว้ 3 ข้อ: ล้างมือและพักที่บ้านเมื่อป่วย ฉีดวัคซีนทุกปีโดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง และถ้าหอบเหนื่อย ซึม อาเจียนรุนแรง หรือไข้กลับมาหนักขึ้น ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที ส่วนยาลดไข้ ถามเภสัชกรก่อนซื้อ โดยเฉพาะเมื่อมีโรคประจำตัวหรือให้เด็กกิน

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจรักษาของแพทย์

แหล่งอ้างอิง

สงสัยเรื่องยาหรืออาการของลูก?

ถามเภสัชกรของร้านได้ทาง LINE หรือโทรมาได้เลย (ถ้าอาการรุนแรง ให้ไปโรงพยาบาลทันที)

ถามเภสัชกรทาง LINE โทรหาร้าน

← บทความสุขภาพทั้งหมด