ลูกแค่น้ำมูกไหล? ระวัง !! ไวรัส RSV ไวรัสที่เด็กเกือบทุกคนต้องเจอ และ 8 สัญญาณที่ห้ามรอดูอาการ

RSV ย่อมาจาก Respiratory Syncytial Virus

ตอนแรกก็แค่น้ำมูกไหล ไอนิดหน่อย เหมือนหวัดทั่วไป แต่สำหรับเด็กบางคน เชื้อตัวเดียวกันนี้ลงไปถึงปอดได้ นี่คือไวรัสที่ชื่อว่า RSV และพ่อแม่ทุกบ้านควรรู้จัก

เชื้อที่เด็กเกือบทุกคนต้องเจอ แต่บางคนถึงขั้นนอนโรงพยาบาล

RSV เป็นไวรัสทางเดินหายใจที่พบบ่อยมาก เด็กแทบทุกคนจะเคยติดเชื้อนี้ก่อนอายุครบ 2 ขวบ ส่วนใหญ่อาการเหมือนหวัดธรรมดาแล้วหายเอง แต่ในเด็กบางคนเชื้อลงไปถึงหลอดลมเล็ก ๆ และปอด ทำให้หอบ หายใจลำบาก จนต้องนอนโรงพยาบาลได้

ทั่วโลกแต่ละปี RSV ทำให้เด็กอายุไม่ถึง 5 ขวบต้องนอนโรงพยาบาลราว 3.6 ล้านคน และเสียชีวิตราว 1 แสนคน ครึ่งหนึ่งของเด็กที่เสียชีวิตเป็นทารกอายุไม่ถึง 6 เดือน

ข่าวดีคือ ถ้าพ่อแม่รู้จักอาการ รู้ว่าเมื่อไหร่ต้องรีบไปหาหมอ และรู้วิธีป้องกัน ก็ลดความเสี่ยงที่ลูกจะป่วยหนักได้มาก

ลูกคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยงหรือเปล่า

ใครก็ติด RSV ได้ และติดซ้ำได้หลายครั้งตลอดชีวิต แต่กลุ่มที่มักอาการหนักคือ

• ทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน เสี่ยงที่สุด เพราะทางเดินหายใจยังเล็กและภูมิคุ้มกันยังไม่แข็งแรง
• เด็กคลอดก่อนกำหนด
• เด็กที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคปอดเรื้อรัง โรคหัวใจแต่กำเนิด หรือภูมิคุ้มกันต่ำ
• ผู้สูงอายุ โดยเฉพาะคนที่เป็นโรคหอบหืด ถุงลมโป่งพอง หรือโรคหัวใจ เพราะ RSV ทำให้โรคเดิมกำเริบได้

เด็กโตและผู้ใหญ่ที่แข็งแรงส่วนใหญ่อาการไม่มาก แต่ก็เอาเชื้อไปติดเด็กเล็กในบ้านได้

ติดกันง่ายแค่ไหน แล้วทำไมช่วงนี้ถึงต้องระวัง

RSV ติดง่ายพอ ๆ กับไข้หวัด เชื้อมาได้ 2 ทางหลัก

• ทางอากาศ จากละอองไอ จาม หรือน้ำมูกของคนที่ป่วย
• ทางมือและสิ่งของ เช่น จับของเล่น ลูกบิดประตู หรือมือคนป่วย แล้วมาจับจมูก ตา ปาก

หลังได้รับเชื้อ มักเริ่มมีอาการภายใน 4–7 วัน

ในไทย RSV ระบาดมากช่วง หน้าฝนต่อหน้าหนาว ประมาณกรกฎาคมถึงพฤศจิกายน ซึ่งเป็นช่วงเปิดเทอมด้วย เด็กอยู่รวมกันในโรงเรียนและเนอสเซอรี่ เชื้อจึงแพร่ได้เร็ว

เริ่มเหมือนหวัด แต่อาจลงปอดได้ สังเกตให้ทัน

ช่วงแรก อาการคล้ายหวัดธรรมดา

• น้ำมูกไหล คัดจมูก
• เจ็บคอ ไอ จาม
• มีไข้ (เด็กเล็กบางคนอาจไม่มีไข้เลย อย่าวางใจ)
• อ่อนเพลีย งอแง

ถ้าเชื้อลงหลอดลมและปอด จะเริ่มมี

• ไอมากขึ้น ไอถี่
• หายใจเร็ว หอบเหนื่อย
• หายใจมีเสียงวี้ด ๆ

ปัจจุบันตามร้านขายยามีชุดตรวจเบื้องต้น (test kit) จำหน่าย สอบถามเภสัชกรได้ว่ามีชุดตรวจแบบใด เหมาะกับอาการแบบไหน และอ่านผลอย่างไร ผลตรวจเป็นเพียงข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยของแพทย์ และถ้ามีสัญญาณอันตรายตามด้านล่าง ไม่ต้องรอตรวจ ให้รีบไปโรงพยาบาลทันที

8 สัญญาณที่ห้ามรอดูอาการ รีบพาไปโรงพยาบาลทันที

อาการรุนแรงทำให้ออกซิเจนในเลือดต่ำ ถ้าปล่อยไว้อาจถึงขั้นหายใจล้มเหลวได้ อย่ารอดูอาการที่บ้าน

ไม่มียาฆ่าเชื้อ RSV แล้วต้องดูแลลูกยังไง

ตอนนี้ ยังไม่มียาฆ่าเชื้อ RSV โดยตรง และยาปฏิชีวนะก็ไม่ช่วย เพราะ RSV เป็นไวรัส ไม่ใช่แบคทีเรีย การรักษาคือประคับประคองอาการจนร่างกายกำจัดเชื้อได้เอง ส่วนใหญ่ดีขึ้นใน 1–2 สัปดาห์

ถ้าอาการหนักจนต้องนอนโรงพยาบาล หมอจะช่วยดูดเสมหะ ให้น้ำเกลือ และให้ออกซิเจนช่วยหายใจ

ถ้าอาการไม่หนัก ดูแลที่บ้านได้ดังนี้

• ให้ดื่มน้ำหรือนมบ่อย ๆ ทีละน้อย กันขาดน้ำ
• ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ หรือใช้ลูกยางดูดน้ำมูก ให้หายใจโล่ง โดยเฉพาะก่อนกินนมและก่อนนอน
• เช็ดตัวลดไข้ และให้ยาลดไข้ตามขนาดที่เหมาะกับน้ำหนักตัว ถ้าไม่แน่ใจขนาดยา ถามเภสัชกรได้
• ให้พักผ่อนมาก ๆ งดไปโรงเรียนหรือเนอสเซอรี่จนหายดี
• คอยสังเกตการหายใจโดยเฉพาะตอนกลางคืน ถ้าเจอสัญญาณอันตรายข้างบน ให้รีบไปโรงพยาบาล

ไม่ควรซื้อยาแก้ไอหรือยาลดน้ำมูกให้เด็กเล็กกินเอง โดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ป้องกันได้ ทำได้ตั้งแต่วันนี้

นิสัยง่าย ๆ ที่ทำได้ทุกบ้าน

• ล้างมือด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์บ่อย ๆ โดยเฉพาะก่อนอุ้มหรือป้อนนมทารก
• คนในบ้านที่เป็นหวัด ให้ใส่หน้ากากอนามัย และงดหอมแก้มหรือคลุกคลีกับเด็กเล็ก
• ทำความสะอาดของเล่นและของใช้ที่เด็กจับบ่อย
• ช่วงระบาด เลี่ยงพาทารกไปที่คนแออัด เช่น ห้าง ตลาด งานเลี้ยง
• ไม่สูบบุหรี่ในบ้านหรือใกล้เด็ก
• ให้ลูกกินนมแม่ ช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน

ภูมิคุ้มกันสำหรับทารก ซึ่งมีให้เลือก 2 แบบ

• วัคซีนสำหรับแม่ตั้งครรภ์ ฉีดช่วงไตรมาสสุดท้าย (อายุครรภ์ประมาณ 28 สัปดาห์ขึ้นไป) ภูมิจากแม่จะส่งผ่านรกไปถึงลูก ช่วยปกป้องลูกได้ราว 6 เดือนแรกหลังคลอด
• ภูมิคุ้มกันสำเร็จรูป (แอนติบอดี) สำหรับทารก ฉีดให้ทารกแรกเกิดหรือก่อนเข้าช่วงระบาด เด็กที่มีโรคประจำตัวเสี่ยงสูงอาจได้รับอีกครั้งในปีที่สอง

ผู้สูงอายุ และผู้ใหญ่ที่มีโรคปอดหรือโรคหัวใจ ก็มีวัคซีน RSV ให้ฉีดแล้วเช่นกัน

ทั้งหมดนี้ควรปรึกษาสูติแพทย์หรือกุมารแพทย์ ว่าเหมาะกับลูกหรือตัวเราไหม และฉีดได้ที่ไหน

จำแค่ 3 ข้อนี้ก็พอ

Infographic

เลื่อนลงดูได้เลย หรือกด “ดาวน์โหลดภาพ” ใต้แต่ละภาพ เพื่อเก็บไปส่งในกลุ่มไลน์ผู้ปกครองได้

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจรักษาของแพทย์

← บทความสุขภาพทั้งหมด